Byłam w kilku związkach na odległość. Co dwa tygodnie, tuż po skończonej pracy, wsiadałam do innego pociągu i ruszałam przed siebie. Próbowałam w niecałe dwie doby nadrobić kilkanaście dni fizycznej nieobecności oraz wymienić kroplówkę relacji, która w międzyczasie była podtrzymywana godzinami rozmów przez sześciocalowy ekran.

Przeprowadzałam się już siedmiokrotnie. Za każdym razem od podstaw uczyłam się funkcjonować w nowych metrach kwadratowych, starając się zadomowić szybciej niż musiałam się z nich wyprowadzić. Średnio po roku zmieniałam lokum na inne, podobnie jak dzielnicę. Najdłużej w jednym mieszkaniu wytrzymałam dwadzieścia cztery miesiące.

Teraz, po latach podchodów i powolnej ekspansji, ruch zdominował kolejny obszar mojego życia: pracę. Połowę ostatniego miesiąca spędziłam w rozjazdach, wracając do mieszkania na dzień lub dwa, aby przepakować zawartość plecaka, znów pędzić na dworzec, jechać przez godzinę, wysiąść pośrodku niczego, a potem zmienić pociąg. Wszystko po to, aby po kilku dniach powtórzyć cały proces od nowa, zmieniając docelowe współrzędne na inne.

Siedząc w dwunastym pociągu w tym miesiącu, z zadumą spojrzałam przez okno. Prędkość pojazdu sprawiła, że kolejno odsłaniające się fragmenty krajobrazu zaczęły się ze sobą zlewać, a ich kontury zatracać swoją szczegółowość. Niczym na impresjonistycznym obrazie, za cienką szklaną powierzchnią pojawiały się kolejne plamy: zielone, niebieskie i białe, czasem żółte i brązowe. Ich długość, podobnie jak pociągnięcia pędzla, zależała od siły rozpędu sznura wagonów. Nie mogłam oderwać wzroku od tego widowiska, z zafascynowaniem obserwując wirujące kształty, światło i kolory. W zasadzie było mi wszystko jedno, jaką część świata miałam wówczas przed oczami — byłam w drodze i nic więcej nie miało wtedy dla mnie znaczenia.

Czasami moment, na który czekasz, już dawno nadszedł — tylko wciąż nie podejmujesz żadnego działania.

Każdy z nas ponosi pełną odpowiedzialność za swoje życiowe wybory. Nie istnieje instytucja, w której można złożyć reklamację — bo co wpisać w uzasadnieniu? „Reklamuję związek, w którym tkwiłem o kilka lat za długo, ponieważ bałem się go zakończyć”? „Zgłaszam stracone lata na stanowisku, które nie dawało mi poczucia spełnienia, bo nie wierzyłam, że poradzę sobie gdzie indziej”?

Regulamin jest prosty — tylko że zwykle nikt go nie czyta, akceptując warunki użytkowania w ciemno. Kiedy przychodzi rachunek za dokonane wybory, pojawia się zdziwienie. „Ale jak to”? Koszty nie są stałe, podobnie jak waluta. Za jedne decyzje płacimy zdrowiem i relacjami, a za inne czasem, którego już nie odzyskamy. Im dłużej zwlekamy, tym wyższa cena.

Nie czujesz szczęścia w swojej relacji?
Twoja praca nie daje Ci spełnienia?
Masz dość miejsca, w którym jesteś?
Chcesz coś zmienić — cokolwiek?
A może od dawna wiesz dokładnie, co?

Warto podjąć ryzyko. Spróbować, nawet nie mając pewności, czy się uda. Wybierasz to, czego nie zmieniasz — bez względu na to, jak bardzo Cię uwiera.

Przed decyzją wstrzymuje nas strach, wątpliwość, brak wiary w siebie. Czasami efekt utopionych kosztów — bo już tyle zostało w coś włożone. Nie zawsze konsekwencje naszych wyborów są łatwe i przyjemne, ale przecież wcale nie chodzi o to, aby takie były.

Na szali jest Twoje życie — teraz i w każdej kolejnej chwili. Nie wiesz, ile dni jest przed Tobą. Nawet, jeśli masz trochę szczęścia i czeka Cię ich jeszcze wiele, życie każdego człowieka w pewnym momencie dobiega końca — także Twoje.

Idealne warunki rzadko nadchodzą, albo nie nadchodzą wcale. Miej w sobie odwagę, aby się bać. Gotowość nie jest stanem — jest decyzją. Podejmij ją. Zrób krok, o którym tak długo myślisz i podaruj sobie szansę, aby zobaczyć, co się wydarzy.

U podstaw mojego myślenia leżały oczekiwania. Podejmowałam działania, spodziewając się konkretnego rezultatu. Gdy ten faktyczny rozmijał się z moim wyobrażeniem, pojawiało się rozczarowanie. Przez długi czas powtarzałam ten sam schemat, wciąż spodziewając się innego efektu. To błędne koło uświadomiła mi dopiero kilka lat temu terapeutka, której słowa do dziś wracają do mnie jak mantra:

Tam, gdzie są oczekiwania, pojawiają się rozczarowania.

Kiedy to usłyszałam, napełniło mnie przerażenie — wyobraziłam sobie, że jestem za kierownicą, którą steruje ktoś inny. W mojej głowie pojawiło się pytanie: „to co mam teraz zrobić? Niczego nie oczekiwać i godzić się na wszystko?”. Poczułam bezsilność, przez pewien czas wątpiąc w swoją sprawczość. Gdy jednak wreszcie zrozumiałam sens tych słów, początkowe emocje ustąpiły miejsca akceptacji, a nawet pewnego rodzaju wolności.

Zmiany są nieuniknione i często nie mamy na nie żadnego wpływu. Można próbować się im przeciwstawiać, zapierać wszystkimi rękoma i nogami lub kurczowo trzymać tego, co dobrze znane. Można też spróbować spojrzeć na nie inaczej: jako szansę, a nie zagrożenie. Zmienić perspektywę i zastanowić się, co jest dane, a nie odbierane. Zwrócić uwagę na to, jakie drzwi się właśnie uchylają.

Głęboko wierzę w to, że jedyną stałą w życiu jest zmiana. Choć zazwyczaj przychodzi w najmniej spodziewanym momencie, skutecznie podważając status quo i zaburzając dotychczasową równowagę, to właśnie ona wyciąga człowieka ze strefy komfortu, w której brakuje przestrzeni na dalszy rozwój.

Kiedy przywołuję w myślach najbardziej transformujące wydarzenia w moim życiu, wyraźnie widzę, że w żadnym z nich nie czułam się gotowa na zmianę. A jednak każda z nich pojawiła się dokładnie wtedy, kiedy było potrzebna. Każda przesunęła mnie o krok bliżej życia, którego naprawdę chcę, nawet jeśli po drodze nie obyło się bez siniaków.

Rezygnując z oczekiwań, robimy miejsce na coś znacznie cenniejszego — otwartość. Rozdroża, które niespodziewanie pojawiają się na drodze naszego życia, potrafią zaprowadzić nas w miejsca, o których nam się nawet nie śniło.

Ciągły rozwój bywa niebezpieczny — łatwo się do niego przyzwyczaić. Zwłaszcza wtedy, gdy zmiany zachodzą powoli i stopniowo. Nie ma przy tym większego znaczenia, czego dotyczą: przeprowadzki do większego mieszkania, wyższych zarobków czy lepszej kondycji fizycznej. Nowy stan zmienia status na domyślny, a to, co jeszcze chwilę temu było standardem, szybko odchodzi w niepamięć.

Apetyt rośnie w miarę jedzenia. Marzenia stają się planami, plany działaniami, a działania zdarzeniami. Coraz większa część listy to-do zostaje wykreślona, urzeczywistniając się po drodze. To, co niedawno było poza zasięgiem, chwilę później trzymane jest już w garści. Nie ma jednak miejsca na zatrzymanie — trzeba ruszać dalej, bo lista jest przecież długa.

Udało Ci się przebiec pięć kilometrów? Spróbuj dobić do dziesięciu. Ten dystans został przez Ciebie pokonany? Skup się na przygotowaniach do półmaratonu, a jeśli osiągniesz nawet i to, zacznij lepiej myśleć o maratonie.

Gdzie jest przestrzeń na chwilę refleksji? Docenienia tego, co już się wydarzyło? Na dostrzeżenie, że osiąganie zaczyna się znacznie wcześniej — w momencie przygotowań, a nie dopiero przekraczając metę? Gdzie podziała się przestrzeń do świętowania kolejnych kroków, a nie tylko kamieni milowych czy ostatniego etapu, będącego zaledwie wierzchołkiem góry lodowej?

Przyjaciółka, która niedawno mnie odwiedziła, zachwyciła się lokalizacją mojego aktualnego miejsca zamieszkania, a później także budynkiem, w którym pracuję. W pierwszej chwili się zdziwiłam, jednak im dłużej jej słuchałam, tym wyraźniej docierało do mnie, że to wszystko stało się dla mnie przezroczyste.

Pomyślałam, że przecież ona ma rację — mieszkam i pracuję w centrum miasta, co jeszcze kilka lat temu wydawało mi się nieosiągalne. Co więcej, sama przez pierwszy miesiąc po przeprowadzce nie mogłam wyjść ze zdumienia, jaki mam widok z okna, a droga do pracy napawała mnie dumą. Moje emocje wobec tych rzeczy się nie zmieniły, dlaczego więc ja przestałam je zauważać? Kiedy to się stało?

Kiedy coraz więcej rzeczy lokowanych jest w przyszłości, dla teraźniejszości zostaje niewiele miejsca. Nieustanna optymalizacja sprawia, że chwila bezczynności zaczyna być postrzegana jako nieefektywna, a więc zbędna. Na horyzoncie pojawiają się kolejne zadania i cele, które całkowicie pochłaniają czas i uwagę. Bezruch oddala ich realizację i zaczyna być odbierany jako regres.

Wdzięczność jest dla mnie czasownikiem — należy ją nieustannie praktykować, o czym cały czas sobie przypominam.

Styczeń jest dla mnie momentem kryzysowym. Z jednej strony mam wtedy poczucie, że wraz z początkiem nowego roku powinno się już coś rozpocząć, a z drugiej, obserwując moje otoczenie przypominam sobie, że to nie jest jeszcze moment na działanie: zima przecież wciąż trwa. Dlatego, mając wiosnę w sercu, szukam jej gdzie indziej.

Nieśmiałą myśl o spędzeniu kilku styczniowych dni w jakimś ciepłym miejscu zamieniłam po raz pierwszy w konkretny plan w zeszłym roku. Spędziłam wtedy tydzień w Hiszpanii, momentalnie odczuwając różnicę w swoim samopoczuciu. Krótki czas wystarczył, aby moje parametry życiowe się ustabilizowały: wróciła mi energia, chęć do działania oraz optymizm, który naturalnie znajduje się u mnie na wysokim poziomie.

W tym roku byłam już przygotowana. Nauczona doświadczeniem i świadoma skutków ubocznych długotrwałego niedoboru słońca, z wyprzedzeniem zaplanowałam wyjazd wzmacniająco-ładujący, swoiste sanatorium światła. Chciałam, żeby miejsce docelowe znajdowało się nad morzem, dlatego na kierunek swojej kolejnej podróży wybrałam Cypr.

Aby osiągnąć maksimum korzyści zdrowotnych, w programie przewidziałam aktywności niskokaloryczne, ale wysoce odżywcze: niespieszne spacerowanie wzdłuż linii brzegowej, inhalacje morską bryzą czy wyciszające układ nerwowy wpatrywanie się w księżyc, którego odbicie nieregularnie muskało wieczorami grzbiety fal. Zalecenie: przynajmniej jedno powtórzenie dziennie.

Będąc już na miejscu i realizując tę krótką, ale treściwą listę zadań, poczułam lekkość i spokój wewnętrzny, które pozostawały długo nieobecne w moim życiu. Zwiedzając południe wyspy czułam ogromną radość, choć nie robiłam wcale nic nadzwyczajnego. Element nowości był w tym wszystkim kluczowy: to on sprawił, że z każdej chwili wyciskałam tyle, ile się tylko dało. Wielokrotnie byłam nad morzem, patrzyłam na niebieskie niebo czy wsłuchiwałam się w przyjemny szum wody, ale tutaj — po raz pierwszy.

Kiedy wróciłam do Warszawy, zastanowiło mnie, jak niewiele potrzebowałam, aby znów poczuć szczęście. Nie byłam wcale w najpiękniejszych zakątkach wyspy i nie zobaczyłam największych turystycznych atrakcji; nie miałam tego nawet w planach. Przyjechałam z prostą intencją: krótka przerwa od codziennych obowiązków, podczas której doświadczę nowych miejsc i poczuję przyjemne ciepło na twarzy — to założenie zostało spełnione z nawiązką, ponieważ otrzymałam znacznie więcej.

Przypomniałam sobie, że prawdziwa satysfakcja z życia wynika z doceniania prostych rzeczy i zauważania piękna we wszystkim, co mnie otacza. Mam na co dzień znacznie więcej powodów do szczęścia, niż mi się wydaje. Czasami po prostu o tym zapominam — na przykład wtedy, gdy zima trwa trochę za długo.

Po roku zamieszkałam na Starych Bielanach. Spędziłam tam dwa lata, z czego większość przypadła na okres pandemii. Zamknięta w czterech ścianach, doświadczałam drugiej połowy moich pierwszych studiów zdalnie. Byłam odcięta nie tylko od środowiska akademickiego czy mojej ówczesnej okolicy, ale przede wszystkim od siebie.

Później swoje tymczasowe domy tworzyłam na Targówku, Mokotowie, Pradze Północ i Południe, aż trafiłam na Śródmieście. Zmieniałam lewy brzeg Wisły na prawy, a prawy na lewy. Jedyną stałą był czas: w każdym z tych miejsc spędziłam nie więcej niż rok. Wprowadzając się za każdym razem do nowego mieszkania nie nastawiałam się, że dwanaście miesięcy później mnie tam już nie będzie, a zmiany adresów wynikały z różnych, często niezależnych ode mnie powodów.

Już po pierwszej przeprowadzce zaczęłam się zastanawiać, czym właściwie jest dla mnie dom. Z miastem, w którym się urodziłam i wychowałam, nigdy nie miałam silnego związku emocjonalnego, choć spędziłam w nim większość swojego życia.

Czy domem jest konkretna lokalizacja, zbiór współrzędnych geograficznych określających precyzyjne położenie? Coś, co dałoby się przedstawić w formie pinezki na elektronicznej mapie, do której możliwe jest wyznaczenie trasy? Czy jest nim miejsce? Wspomnienie? A może fizyczne przywiązanie?

W każdym z dotychczasowych mieszkań organizując swoją przestrzeń nie chodziło tylko o wpasowanie swojego dobytku w wyznaczone ścianami ramy. Był to proces od-twarzania siebie na nowo, tu i teraz. Resetowania ustawień fabrycznych i odnajdowania z powrotem tego, co wydawało się zmienione i utracone. Paradoksalnie, te wszystkie zmiany zapewniały stałość, wymagając ode mnie, abym oparcia szukała nie na zewnątrz, lecz wewnątrz — w środku siebie samej.

Wciąż gubię się w kodach pocztowych, mając trudność z zapamiętaniem tego aktualnego. Nie mam pewności, jak długo miejsce, które w danej chwili nazywam domem, jeszcze nim pozostanie. I choć nadal nie mam mieszkania, które mogłabym określić swoim w pełnym tego słowa znaczeniu, właśnie w tym momencie swojego życia czuję, że w końcu jestem w domu.

Puste kartki w moim papierowym kalendarzu, pachnącym jakby dopiero co przyjechał z drukarni, konstytuują nowy początek. Ich widok zawsze mnie onieśmiela, a przed zetknięciem tuszu z papierem odczuwam lekką trwogę. Mija chwila, zanim starannie kreślone litery połączą się w słowa, a słowa w zdania. Żadna konstrukcja językowa nie budzi mojej wątpliwości. Oddycham z ulgą.

Na moment mnie to zatrzymuje. Co takiego jest w tej pustej przestrzeni, że jakakolwiek ingerencja w nią wydaje się ostateczna? Pytam samą siebie.

Tak, jak zapisywane przeze mnie litery łączą się w słowa, tak poszczególne chwile sumują się na nasze życie. Nie są odseparowanymi strukturami, lecz wspólnie tworzą całość — te zgrabne i koślawe. Przecież wiem, że w końcu i tak będę musiała coś skreślić, że się pomylę. I wcale nie odrzucę przez to wcześniej zapisanych zdań.

Pomyłki są nieodłączną częścią ludzkiego doświadczenia. Zamiast mu ujmować, sprawiają, że staje się ono pełniejsze. Kiedy sobie o tym przypominam, sztywność ustępuje miękkości, a każdy kolejny ruch staje się swobodniejszy — zarówno na papierze, jak i poza nim.